Het grote wakker worden

Mensen worden wakker. Elke dag. Maar we waren aan het slapen. Tientallen jaren hebben we het internet, alle software, platformen en social media omarmd. Lekker makkelijk. Lekker goedkoop. Lekker scrollen. Lekker appen. Voor privé. Voor ons werk. En zonder het te merken werden we afhankelijk van die digitale systemen en software. Onze mobiel vergroeide met onze hand. En we sliepen lekker.

En dan komt Trump onverwacht opnieuw aan de macht. Hij verandert de spelregels. Radicaal. En we worden wakker. Opeens merken we dat we alles digitaal doen en dat de eigenaren van die digitale systemen niet in Europa wonen. Niet Europees denken. Software-eigenaren, hyperscalers en AI-giganten kussen de ring van de macht en zetten daarmee onze digitale systemen, onze digitale economie en onze persoonlijke gegevens in de gevarenzone.

Op de State of Cyber Security Amsterdam 2026, bij ABN AMRO, georganiseerd door ABN AMRO-CISO Martijn Dekker, tevens de nieuwe professor Cybersecurity aan de VU, werd duidelijk dat we wakker worden. Bibi van den Berg, professor Cybersecurity aan de Universiteit Leiden, wees ons erop dat wetenschappelijk onderzoek uitwijst dat er nog geen grote cyberrampen zijn gebeurd, maar dat niet uit te sluiten is dat die alsnog plaatsvinden. Pieter Heiligers, een van de 25 Nederlandse cyberburgemeesters, en Alexander Scholtes, wethouder in Amsterdam, vertelden over de vele initiatieven op het vlak van cybersecurity waaraan zij werken. Bernold Nieuwesteeg bracht nieuwe inzichten door de woorden van de sprekers te vertalen in concrete handvatten.

We moeten aan de slag. Er staat veel op het spel. Digitale soevereiniteit is daarvan een belangrijke. De zoektocht om ons los te worstelen uit de houdgreep van Amerikaanse software. De zoektocht naar balans in een eenzijdig doorgeslagen wedstrijd. Melanie Rieback gaf aan dat er manieren en initiatieven zijn om software die hier is ontwikkeld ook hier te houden. Dat niet alles hoeft te worden opgekocht door venturecapitalists.

Voor mij zijn dit allemaal signalen van de Europese reus die wakker wordt. Die om zich heen kijkt naar oplossingen en alternatieven. Na een lange slaap is het moeilijk om snel op gang te komen. Maar de signalen zijn goed. Er komt steeds meer Europese software. Nieuwe Europese cyberwetgeving, vaak vervloekt door het mkb, blijkt nu een goede keuze. Europese AI groeit. Nieuwe Europese cybernormen. Samen Digitaal Veilig, waar brancheorganisaties de leiding nemen om meer samen te werken aan digitale veiligheid voor het mkb. ABN AMRO, die haar klanten inspireert om cybersecurity steviger te omarmen. De politieke discussie in Europa is volop bezig. De veelbesproken dreiging van onze oostflank, militair en digitaal, duwt ons in een hogere versnelling.

Het grote wakker worden is begonnen. Vorig jaar zaten we nog op de rand van ons bed. Nu zitten we achter het stuur. We maken plannen en bepalen koers. Wakkere mensen met plannen zorgen voor verandering. Dat zal tijd kosten. Maar de aanhouder wint.

Daan Hoogendijk
Programmadirecteur
Samen Digitaal Veilig